تبلیغات 
تبلیغات
با تشكر از استاد گرانقدرمان آقای نادر دهقانی كه ما را با تاریخ خود آشنا نمود.
به نام خداشهر بیرونیشهر بیرونی یا «رَبَض» در پشت حصار و برج و باروی شهر درونی قرار می گرفت، شهر درونی توسط دروازه هایی به شهر بیرونی متصل می گردید، شهر بیرونی شهر اصلی، شهر وسیع و جایگاه سکونتی تمام سکنه شهر بود، فقط فرماندهان و حاکمان و سپاهیان در شهر درونی سکونت داشتند زیرا مدافعان آن شهر بودند.
شهر بیرونی حتما دارای مسجد جامع بود، اگر شهر بزرگ و اکثریت سکنه آن مسلمان بودند، حتما لازم بود که شهر مسجد جامع داشته باشد و هر مسجد جامعی بایستی منبر هم داشته باشد، زیرا مسلمانان بودن غالب سکنه را به منبر داشتن مسجد جامع آن شهر می شناختند. در اطراف مسجد جامع محلات و بازار شهر قرار می گرفت، نقشه شهر ها اغلب به گونه ای طراحی می گردید که مسجد جامع در بازار قرار گیرد یا انتهای بازار به مسجد جامع منتهی گردد، بازارها سرپوشیده و طویل بود و در بسیاری از شهرها انتهای بازار به دروازه شهر منتهی می گردید. مثلا درباره ربض یا شهر بیرونی سجستان (سیستان) نوشته اند:خانه سکنه از گل بود، خانه حکما و امرا در ربض است، مسجد جامع شهر در ربض نیست (در شارستان است) زندان شهر نزدیک مسجد جامع است، دارالاماره قبلا در شارستان و در خانه یعقوب لیث صفار بوده ولی بعدا به شهر بیرونی (ربض) منتقل گردید. بازارهای زیبا و بزرگ شهر حوالی مسجد جامع است که آنها را عمر بن لیث صفار وقف مسجد جامع نموده است، در آنجا بیمارستان نیز هست و رودخانه چندی نیز در این شهر وجود دارد.تا آنجا که لازم بود مطالب مختلف پیکره شهر های کهن را از هم تفکیک و متذکر شدم ولی گاهی اصطخری در بیان مطالب کالبدی شهری تمام اطلاعات را به دنبال هم آورده و اجزاء پیکره شهرها را به بهترین شکلی بیان می دارد. مثلا هنگامی که به توصیف شهر هرات می پردازد بهترین اطلاعات را چنین بیان می دارد:قلعه بزرگی در هرات ساخته اند که در حوالی شهر و ربض آن، آب جریان دارد، در شهر اندرونی (شارستان) عمارات زیادی ساخته اند و علاوه بر آن شهر دارای ربضی (شهر بیرونی) نیز هست. در شهر قهندژ و مسجد جامعی ساخته اند، حکام آنجا در بیرون از قلعه (کهن دژ) سکونت دارند. بنای قلعه شهر از گل است و وسعت آن حدود نیم فرسنگ در نیم فرسنگ می باشد.شهر اندرون (شارستان) دارای چهار دروازه با دربهای چوبی مگر یکی از آنها که از آهن است. هر دروازه به بازاری منتهی می گردد و در حوالی بازارها محله ها و خانه های فراوانی ساخته اند و مایحتاج سکنه از بازار محله خودشان تامین می گردد.برگرفته شده از: کهن شهرها
